Van beleid naar uitvoeringsprogramma

De Nederlandse maakindustrie wil bijdragen aan een circulaire economie en hiermee maatschappelijke doelen bereiken en de concurrentiekracht versterken.

 

De maakindustrie verwerkt materialen, zoals metalen, tot nieuwe producten. Deze processen zijn veelal schadelijk voor het milieu. Een circulair ontwerp voor hoogwaardig duurzaam hergebruik van materialen is nodig. In 2014 pakten FME en Metaalunie gezamenlijk dit onderwerp in het project Circulaire Metaalketen.

 

In 2016 schetste het kabinet hoe we de economie kunnen ombuigen in het programma Nederland Circulair in 2050. Dit beleid is uitgewerkt voor 5 prioritaire sectoren in transitie-agenda’s, waar de maakindustrie er een van is.

 

In de Transitie Agenda Circulaire economie voor de Maakindustrie zijn drie doelen geformuleerd. Deze zijn uitgewerkt in het Uitvoeringsprogramma Circulaire Maakindustrie (UPCM):

 

1. Vergroten voorzieningszekerheid kritieke materialen

2. Verlagen milieudruk

3. Sluiten kringloop

In de transitieagenda voor de Maakindustrie zijn zeven actielijnen opgenomen met daarbinnen vijf toonaangevende projecten. De komende jaren wordt dit aangevuld met meer projecten. Een onderscheid is hierbij te maken tussen concrete investeringsprojecten en structuurversterkende projecten gericht op het verbeteren van de randvoorwaarden voor een circulaire maakindustrie. Naast de actielijnen in het plan voor de maakindustrie, zijn er raakvlakken met de plannen voor de Bouw en Consumentengoederen. Om het programma uit te voeren is een organisatie opgezet met een regieteam, ondersteuningsteam en verschillende gespecialiseerde teams. Lees hier verder over de organisatie.

 

1. Actielijn Circulair ontwerpen in de maakindustrie

Om circulair ontwerpen te stimuleren streven we de komende jaren naar een toenemende inzet van zogenaamde Circo-tracks. In overleg met Circo willen we de tracks doorontwikkelen, bijvoorbeeld op het gebied van Smart Industry of door inzet van tracks voor specifieke ketens of markten. Ook worden in samenwerking met provincies en gemeenten lokale tracks opgezet.

 

2. Actielijn Leveringszekerheid kritieke grondstoffen

Eind 2017 is de grondstoffenscanner gelanceerd. Hiermee krijgen bedrijven en ketens inzicht in de risico’s die ze lopen op het gebied van leveringszekerheid van grondstoffen. RVO beheert de grondstoffenscanner en start een communicatiecampagne zodat meer mensen de grondstoffenscanner gaan gebruiken. De grondstoffenscanner zal ook worden toegepast in projecten uit dit uitvoeringsprogramma.

 

3. Actielijn Uniforme uitgangspunten en rekenmethoden voor productgroepen

Uniforme standaarden en rekenmethoden zijn nodig als gemeenschappelijke ‘taal’ in de transitie naar een circulaire economie. Hoewel er al goede voorbeelden zijn voor sommige productgroepen, ontbreekt het nog aan eenduidige en onafhankelijke standaarden.

 

4. Actielijn Materiaalefficiency

Materiaalefficiency is een sleutelwoord in een circulair systeem, gebaseerd op waardebehoud in plaats van op kosten, van verbruik naar gebruik. Het is zaak daar bewustzijn en draagvlak voor te creëren, om er uiteindelijk beleid en business op te baseren.

 

5. Actielijn Recycling Technology – sluiten van kringlopen

Recycling is een belangrijk stap in het sluiten van kringlopen, net als refurbishing, remanufacturing en upgrading. Complexiteit bij recycling van metalen is dat niet alle elementen uit legeringen kunnen worden teruggewonnen. Het is van belang om niet alleen op kwantiteit, maar ook op kwaliteit te optimaliseren. Hoe hoogwaardiger en schoner de input-stroom, hoe minder verlies van kilo’s en functionaliteit in het proces van recycling.

 

6. Actielijn Circulaire Businessmodellen

In de circulaire economie gaan businessmodellen veel meer uit van ‘gebruik’ in plaats van ‘bezit’, waarbij de producent een dienstenleverancier wordt. Ook wordt de waardering van reststromen belangrijker in het businessmodel.

 

7. Actielijn Circulair inkopen / categoriemanagement ICT

Als het gaat om de beweging naar de circulaire economie, dan is het problematisch dat bij inkopen voorrang wordt gegeven aan prijsincentives en winst op korte termijn. Inkoop moet gericht gaan worden op het behoud van waarde tijdens de levensduur, renderen en de circulaire economie stimuleren.