Digitalisering & Circulariteit

Circulariteit wordt beter uitvoerbaar door de inzet van data, automatisering en AI. Omdat restwaarde beter inzichtelijk is kan waarde behouden blijven tijdens de hele levensduur van een product. Dit heeft een positief effect op grondstoffenzekerheid en verdienvermogen.

De maakindustrie verschuift van een focus op eenmalige verkoop naar het langdurig beheren van producten en installaties. Digitalisering, data en AI maken het mogelijk om producten gedurende hun hele levenscyclus te volgen en te sturen. Zo ontstaat grip op prestaties, kosten, beschikbaarheid en restwaarde. Wat vroeger het einde van het businessmodel was ‘’de levering’’, wordt het begin van nieuwe waardecreatie, verdienvermogen en duurzamere klantrelaties.

Je zou kunnen zeggen dat er twee werelden samenkomen: door het gebruik van data hebben ondernemers beter inzicht in producten, onderdelen en materialen. Hierdoor worden circulariteits-doelen haalbaar. Laat je bijvoorbeeld de meest efficiënte inzet van materialen berekenen, kom je misschien wel uit op een beter ontwerp. Of op een nieuw businessmodel, waarbij de service is inbegrepen. Grondstoffen worden zo beter benut.

Er zijn verschillende fases waarin een verschuiving te zien is door de inzet van data en digitalisering:

0. Van nieuwproductie naar het beheren van de bestaande installaties

Data, digitalisering en AI maken het mogelijk om de levenscyclus te volgen en te sturen. Zo hou je grip op prestaties, kosten en restwaarde. In plaats van dat de verkoop stopt bij levering, begint het daar pas.

1. Ontwerp als basis voor toekomstig verdienvermogen

De ontwerpfase heeft het meeste invloed op materiaalgebruik, levensduur en hergebruik. In digitale ontwerp-omgevingen kunnen producten modulair worden ontworpen, getest en geoptimaliseerd. Ontwerp gaat daarmee niet alleen over prijs en functionaliteit, maar ook over leveringszekerheid van materialen, levensduur en hergebruik.

2. Gebruiksfase: waarde tijdens het leven

In de gebruiksfase geeft data inzicht in slijtage. Onderhoud en service kunnen zo goed worden afgesteld. Dit maakt het mogelijk producten langer in topconditie te houden en nieuwe waarde te creëren via onderhoud, upgrades en dienstverlening. Zo verdienen producenten niet alleen bij verkoop, maar blijven zij, bijvoorbeeld door een onderhoudscontract, continu in contact met de klant.

3. Eindfase: restwaarde verzilveren

Aan het einde van de gebruiksfase is een product zelden volledig afgeschreven. Vaak is slechts een beperkt deel versleten, terwijl andere onderdelen nog aanzienlijke waarde hebben. Digitale registratie maakt hergebruik eenvoudiger. Met inzicht in de restwaarde van materialen wordt remanufacturing en revisie betrouwbaar en economisch haalbaar. Zo wordt het einde van gebruik het begin van een nieuwe verdienronde.

Op het raakvlak digitalisering en circulariteit wordt aan verschillende initiatieven gewerkt:

• DACE: Digitalisering en Automatisering voor een Circulaire Economie, lees hier de whitepaper
• Digitaal Productpaspoort: Hoe circulair is een product? Lees hier alles over dit thema.
• Digitaal circulair voor toeleveranciers: het inzetten van technologie om de levensduur van producten en materialen te verlengen, bijvoorbeeld de CESI supplytool.
• Verduurzamen door inzet van digitalisering: Vind praktijkvoorbeelden en verken drijfveren en barrières met de Smart & Circulair Tool, ontwikkelde met TNO.

Deze projecten laten zien hoe ondernemers met digitale ondersteuning circulariteit in de praktijk brengen. Sluit je ook aan en zet vandaag nog de eerste stap!

De speciale rol van toeleveranciers

Steeds vaker verschuift de rol van toeleveranciers van afwachtend naar proactief. Zij leveren niet alleen wat gevraagd wordt, maar denken actief mee over materiaalkeuze, ontwerp, levensduur en hergebruik. Doordat ze dicht op het proces zitten, kunnen ze vroeg invloed uitoefenen op kwaliteit en grondstoffengebruik. Digitalisering versterkt deze rol. Data over materialen maakt zichtbaar waar verspilling ontstaat en waar waarde behouden kan blijven. Met deze inzichten dragen toeleveranciers bij aan betere ontwerpen, hogere betrouwbaarheid en nieuwe vormen van hergebruik. Zo worden zij niet alleen efficiënter, maar vooral strategisch waardevoller als partners.

Andere partijen in de keten

Naast toeleveranciers spelen ook andere partijen een essentiële rol. OEM’s en machinebouwers bepalen met hun ontwerp hoe producten worden onderhouden en hergebruikt. Service- en digitaliseringspartners leveren sensoren, software, ICT-applicaties, dashboards, control rooms en AI-toepassingen. De data die hieruit voortkomen bepalen het ontwerp, inkoop, gebruik en einde levensduur. Daarmee ontstaat voorspelbaarheid. Circulariteit wordt pas schaalbaar wanneer deze partijen samen leren en informatie durven te delen. Alleen kun je optimaliseren. Samen kun je transformeren.