In zijn presentaties over circulariteit zit steevast een foto van een marathonloper. Circulariteit bereik je alleen stap voor stap, is de achterliggende gedachte van Ad Kleinjans, implementatiemanager bij VDL Groep. Je moet lange tijd focus blijven houden, en blijven ademhalen. Digitale productpaspoorten helpen daarbij. 

 

Ad Kleinjans is binnen de VDL Groep verantwoordelijk voor circulariteit en mensenrechten en vindt circulariteit een moeilijk begrip. “Iedereen geeft daar een eigen invulling aan”, constateert hij. Kleinjans spreekt dan ook liever over digitale productpaspoorten (DPP) dan over circulaire productpaspoorten (CPP). Maar waar het feitelijk om gaat, is dat er data nodig zijn om te kunnen sturen.

 

“VDL Groep heeft geen corporate top down structuur; we zijn eerder een netwerkorganisatie met meer dan honderd ondernemingen, in verschillende markten”, legt hij uit.  “We zitten onder meer in hightech, mobility, energy, foodtech en infratech. Doordat we bedrijven overnemen die hun eigen systeem meenemen, hebben we te maken met meerdere verschillende managementsystemen. Je kunt je dus wel voorstellen dat het voor ons een hele uitdaging is om data te registreren.”

 

“De beschikbaarheid van data gaat steeds meer meewegen als criterium voor de selectie van toeleveranciers.”

 

Vraag wat leveranciers wèl kunnen leveren

Toch is dat hard nodig, realiseert Kleinjans zich. Niet alleen vanwege wet- en regelgeving, maar ook omdat klanten erom vragen. “De markt is bezig met duurzaamheid en circulariteit, dat is een onomkeerbaar proces”, benadrukt hij. “Mijn advies aan ondernemers  is om het jezelf daarin niet al te moeilijk te maken en het vooral pragmatisch en realistisch te houden. Ik benader onze leveranciers om te vragen welke data ze op dit moment al wél kunnen leveren. Als data ontbreekt of nog niet beschikbaar is, hebben we daar gezond overleg over en maken we hierover afspraken voor de toekomst.”

 

 

Sinds dit jaar publiceert de VDL Groep een duurzaamheidsjaarverslag. “Die rapportageplicht zou dit jaar worden ingevoerd, maar dat is doorgeschoven naar 2028”, zegt Kleinjans. “Wij zijn in 2023 gestart met de verplichte processtappen zoals analyses en stakeholder engagement-sessies. Dat heeft ruim één jaar geduurd. Begin 2025 hebben we vervolgens onze topleveranciers om data gevraagd. Hoeveel hergebruikt materiaal hebben we ingekocht, hoeveel biologisch materiaal, hoeveel zeldzame aardmetalen, dat soort zaken. Dat is niet direct complex, maar de ene partij is daar beter op voorbereid dan de andere, daar moeten we allemaal in meegroeien. Uiteindelijk gaat het om betrouwbare brondata. De beschikbaarheid daarvan gaat steeds meer meewegen als criterium voor de selectie van toeleveranciers.”

 

“Goede dataregistratie per product is ‘de holy grail’.”

 

 

Ecosysteem optuigen voor de registratie van betrouwbare data

Om ‘trusted DPP’s’ te helpen vormgeven, staat VDL Groep klaar om te participeren in een NWO-traject onder leiding van de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e). “Dat project zit nu in de laatste fase van subsidietoekenning”, vertelt Kleinjans. “Als dat doorgaat, gaan we met een aantal spelers een ecosysteem optuigen voor de registratie van betrouwbare data. Daarin zie je als ondernemer bijvoorbeeld: wat is de herkomst van grondstoffen of half-fabricaten; wat vraag je uit; hoe stuur je daarop; hoe verbeter je op basis van deze data? Een DPP of CPP leidt er uiteindelijk toe dat je per bedrijf beter kunt sturen en beslissingen kunt nemen op productniveau.” 

 

 

Kleinjans noemt een goede dataregistratie per product ‘de holy grail’: “Wanneer je per product kunt sturen, wordt elk VDL-bedrijf daar beter van, en wij uiteindelijk ook als bedrijvengroep.” Voor vrij eenvoudige, homogene producten moet een basis-DPP binnen enkele maanden haalbaar zijn, schat hij. Voor complexe, samengestelde producten kan dat zomaar jaren vergen. “Eerst gaan we zorgen voor een goede structuur, daarna beginnen we met de registratie van eenvoudige producten. Op basis van de geleerde lessen ontwikkelen we dan geleidelijk door. Stap voor stap.” Maar ook de holy grail is niet het eindstation, benadrukt Kleinjans. “Met alleen data verandert de wereld niet. Het gaat erom wat je na analyse van die data doet in je sturing.”

 

 

“Bedrijven doen al veel maar goed registreren is essentieel.”

 

 

Afstemming tussen partijen in de waardeketen en waardebehoud van je product

Mensen schrikken vaak van de EU-richtlijnen rond circulariteit, merkt de implementatiemanager. “Ik zeg dan: deze innovatie biedt ook kansen. Je gaat op een andere en slimmere manier kijken naar je product, je productieproces, je leverancier, je klant en je interne organisatie.”

 

In 2027 zullen bepaalde productgroepen DPP-plichtig zijn, dus achterover leunen is geen optie meer. Maar wees er niet te bang voor, adviseert Kleinjans. “Uiteindelijk gaat het om goede en bewuste afstemming tussen partijen in de waardeketen en om waardebehoud van je product. Dit doen de VDL-bedrijven nu ook al. Feitelijk is het DPP dus niks nieuws. We dóen al veel, nu hoeven we het alleen nog goed te registreren.”